Pasaia

Pasaia Gipuzkoako udalerria da, Oarsoaldea eskualdean kokatua, muino artean estututako itsasadar estu baten bidez itsasora zabaltzen dena. Ez da toki bakar eta homogeneoa; aitzitik, nortasun bereizia duten lau gunek osatzen dute: Donibane, bere kale arkupedunarekin eta bateleren tradizioarekin; Pasai San Pedro, itsasadarraren beste aldean; Trintxerpe, izaera urbano eta industrialekoa; eta Pasai Antxo, bere langile-historia eta jai-giro biziagatik ezaguna.

Portua izan da mendeetan zehar herriko bizitzaren ardatz nagusia. Itsas kulturak lurralde osoa blaitzen du: arrauna kirol eta nortasun ikur gisa, portuko jarduerari lotutako industria-arkitektura, eta Albaola bezalako proiektuak, euskal ontzigintza tradizionala berreskuratzen dutenak. Hemendik igaro zen Victor Hugo, paisaiarekin eta bertako jendearekin liluratuta geratu zena; hemendik abiatu zen Pedro Mari Otaño bertsolaria Ameriketara; eta bertako plazan kantatu zien Xenpelarrek ezkonberriei.

Udalerriaren gainetik, Jaizkibel mendiaren itsaslabarrek Atlantikora irekitzen den kostaldea marrazten dute, eta paisaia-dimentsio berezia gehitzen diote berez anitza den Pasaiaren nortasunari.