Bilar

Bilar Arabako Errioxako udalerria da, eta 1667an lortu zuen hiribildu titulua. Mendi-mazela baten gainean dagoenez, profil bereizgarria du, eta urrutitik ikus daiteke; Jasokundeko Andre Mariaren parrokia-eliza da multzoaren ikus-erreferentzia. Inguruko paisaiak mahastiak, artadiak, errekak eta sakanak nahasten ditu.

Hiriguneak Santa Maria plazaren inguruan egituratzen du bere bizitza. Plaza horretan parrokia-eliza dago, XVI. mendeko tenplu gotikoa. Bertan, estilo errenazentistako erretaula nagusi bat dago, 1545 eta 1553 artean eskultore flandestarrek egina. Plazaren ondoan jauregi-etxeak eta Indianoaren Etxea nabarmentzen dira. XVIII. mendeko jauregi barrokoa da, harri landuz, zurgintzaz eta forjaketaz egina.
Hirigunetik kanpo, udalerriak historiaurreko ondare baliotsua du. La Chabola de La Hechicera trikuharria 1935ean aurkitu zuten, eta Euskal Herrian hobekien kontserbatutako trikuharria da elementurik adierazgarriena. Inguruetan, Los Husos harpeko aztarnategia ere badago. Bertan, etxeko abeltzaintzaren eta zereal-laboreen ebidentziak dokumentatu ziren lehen aldiz. Horiei 1943an aurkitutako artadiaren trikuharria gehitu behar zaie.