Valdegovía/Gaubea

Gaubea Arabako mendebaldeko udalerria da, izaera natural nabarmena duen haran zabal batean kokatua. Bertan, pinu gorrien basoak, arteak eta pagadiak, ibaiak eta erreka ugari aurki daitezke, baita fauna aberatsa ere; haren espezie adierazgarrienetako bat sai arrea da. Iparraldeko magal malkartsuek eta hegoaldeko malda leunagoek urtaroekin batera nabarmen aldatzen den paisaia osatzen dute.

Lurraldearen barruan dago Valderejoko Parke Naturala, Euskal Herriko naturgune babestu erreferentzialetako bat. Natura-ingurunetik harago, Gaubeak ondare historiko aipagarria gordetzen du: Varonatarren Dorretxe-Jauregia, XIV. mendeko arkitektura militarraren adibide bikaina; Tuestako eliza, eredu prerromaniko eta pregotikoen ezaugarriak dituen parrokiako tenplua; Angostoko monasterioa; eta Valpuesta, bere scriptoriumean gaztelania erromantzez idatzitako lehen hitzak jasotzen dituzten Erdi Aroko dokumentuak sortu ziren herria.

Haitzean zulatutako ermita-kobazuloek eta harana zeharkatzen duen ibilbide eta bidezidor sare zabalak osatzen dute Arabako barnealdeko ingurune lasai honetan natura, historia eta paisaia uztartzen dituen eskaintza.