Leintz-Gatzaga

Leintz-Gatzaga Gipuzkoako hego-ekialdean dagoen landa-udalerria da, Debagoiena eskualdean, Arabako lurrekin mugan eta Aizkorri-Aratz Parke Naturalaren barruan. Hiribildua malda malkartsu batean kokatzen da, eta bere sorrera, 1331n, gatzaren ustiapenari lotuta dago. Gatzagak izan ziren mende luzez herriko ekonomiaren motorra, eta ondare hori gaur egun ere bizirik dago Gatzaren Museoan. Ekoizpen historikoko eraikinetan bertan kokatutako museoak gatza erauzteko prozesua eta jarduera horrek tokiko ekonomian izan zuen garrantzia azaltzen ditu.

Hiribilduaren historia ulertzeko beste ardatz nagusia Errege Bidea da. Gaztela eta Kantauri itsasoa lotzen zituen antzinako bide hori hiriguneko aldapa malkartsutik igarotzen zen. Obalo formako harresi-trazadurak, hiru kale paralelok eta zeharkako ardatz batek osatua, jatorrizko zazpi ateetatik bost gordetzen ditu oraindik. Eraikin aipagarrienen artean daude Garro, Soran eta Elexalde jauregiak, XVIII. mendeko udaletxea eta San Millan eliza. Hirigunetik kanpo, Dorletako Santa Maria santutegiak —Donejakue Bideko antzinako ostatu eta aterpetxea izan zenak— udalerriko ondarea osatzen du.

Parke naturaleko natura-ingurune babestuak, aisialdirako guneek eta Deba ibaiaren iturbururako sarbideak balio erantsia ematen diote multzoari.