Azpeitia

Azpeitia Gipuzkoako udalerria da, Urola Erdia eskualdean kokatua, Izarraitz mendigunearen magalean eta Euskal Herriaren bihotzean. Bere izena estu lotuta dago Loiolako San Inaziorekin, Jesusen Lagundiaren sortzailearekin. Herriko erreferente nagusia Loiolako Santutegia da, nazioartean ospe handia duen multzo barrokoa, hirigunetik kilometro batera dagoena. Bertan gordetzen da San Inazio jaio zen Erdi Aroko dorretxea, oinplano zirkularreko basilika batean integratua; basilika hori kupula ikusgarri batez estalia dago. Azpeitiatik abiatu ohi da, halaber, Done Inazio Bidea (Camino Ignaciano), santuaren urratsak jarraitzen dituen erromesaldi-ibilbidea.

Hirigune historikoak erdi-aroko hiri-ondare aberatsa gordetzen du, lasaitasunez ezagutzea merezi duena: Soreasuko San Sebastian parrokiak, Enparan dorretxeak, Antxieta jauregiak eta hainbat ermita eta etxe historikok nortasun handiko multzoa osatzen dute. Euskal Trenbidearen Museoak, zaharberritutako ibilgailuen bilduma zabalarekin, udalerriaren eskaintza kulturala aberasten du.

Izarraitz mendiguneko natura-inguruneak, bere harkaitz-gailur eta tontorrekin —hala nola Erlo eta Xoxote—, osatzen du historia, ondarea eta paisaia modu harmonikoan uztartzen dituen toki honen nortasuna.