Aralarreko Parke Naturala

Aralar Parke Naturala, 1994an izendatua, Gipuzkoako Goierri eta Tolosaldea eskualdeen artean hedatzen da, duela 50 milioi urte inguru sortutako mendigune batean, antzinako itsas hondotik abiatuta. Txindoki mendiak 1.346 metro ditu, eta gailurrik esanguratsuena da, nahiz eta parkearen gehieneko garaiera Ganbo mendiak duen, 1.412 metrorekin. Paisaiaren ezaugarri nagusiak hauek dira: zelai handiak, altuera handietan ere mantentzen direnak; pagadiak, lurraldearen laurden bat hartzen dutenak; eta sistema karstiko konplexua, haitzuloak eta lurpeko ibaiak dituena.

Aralarrek lehen mailako ondare kultural eta arkeologikoa du: trikuharriak, tumuluak, monolitoak, harrespilak eta aztarnategiak, Euskal Herriko historiaren eta kulturaren erreferentzia bihurtzen dutenak. Mendiko larreek Idiazabal gaztaren ekoizpenari lotutako abeltzaintza-jarduera bizia izan dute mendeetan zehar. Parkeak bi interpretazio zentro ditu: Lizarrustiko Parketxea, hegoaldeko sarreran, eta Barandiaran Museoa, Ataunen.