Abanto eta Zierbena (Gallarta)

Gallarta Abanto eta Zierbenako gune nagusia da, Meatzaldeko eskualdean, Triano mendien magalean kokatutako udalerrian. Bere historia erabat lotuta dago burdin meatzaritzarekin: XX. mendearen hasieran Europako meatze-ustiapen handienetako bat bihurtu zen inguru hau, eta mineralaren erauzketak errotik aldatu zituen bai paisaia bai bertako gizartea.

Iragan horren aztarnarik ikusgarriena Concha II meatzea da, aire zabaleko meatze-hobi erraldoi bat, Kultura Ondasun izendatua. Bere tamainak berak erakusten du jarduera haren benetako neurria: Gallartako herri zaharra lekuz aldatu behar izan zuten XX. mendean, etxeen azpian zegoen mineral-hobia ustiatu ahal izateko. Lurrean irekitako zauri ikusgarri horren gainera begira dagoen Euskal Herriko Meatzaritzaren Museotik, hemen gertatutakoaren giza eta industria-dimentsioa ulertzeko aukera dago.

Meatzaritzaren gorakadak milaka langile erakarri zituen eta inguruko nortasun soziala eraldatu zuen. Testuinguru horretan jaio zen Dolores Ibarruri, La Pasionaria, XX. mendeko figura historiko nabarmena. Gallartan eta haren inguruan barrena ibiltzea, eskualde oso baten historia markatu zuen lanaren eta aldarrikapen sozialen oihartzunak oraindik gordetzen dituen lurralde batean murgiltzea da.